Autorka artykułu: mgr farm. Ewa Pydyś

Cukrzyca to termin obejmujący wiele jednostek chorobowych, charakteryzujących się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Utrzymujące się nieprawidłowe stężenie cukru jest wyniszczające dla śródbłonka naczyń krwionośnych i może doprowadzić do rozwoju licznych i groźnych powikłań, takich jak retinopatie, angiopatie, nefropatie czy amputacje kończyn w przebiegu stopy cukrzycowej. Jedynie precyzyjna i prawidłowa samokontrola glikemii może zapobiec wystąpieniu tych niebezpiecznych konsekwencji zdrowotnych.

W Polsce, w celu pomiaru stężenia cukru, większość pacjentów nadal korzysta z tradycyjnego glukometru. Utrzymanie stężenia glukozy w granicach normy przy zastosowaniu tego narzędzia stanowi duże wyzwanie, a często jest wręcz niemożliwe. Pomiar przy użyciu glukometru, w zależności od ilości wykonywanych oznaczeń, daje mniejszy lub większy wgląd w profil glikemii i zawsze jest punktowy oraz fragmentaryczny.

Pełny obraz wyrównania cukrzycy można uzyskać jedynie przy zastosowaniu systemów ciągłego monitorowania glikemii, których powszechne użycie zrewolucjonizowało sposób leczenia i stanowi podstawę w podejmowaniu decyzji terapeutycznych zarówno w gabinecie lekarskim jak i w domu pacjenta.

Czym właściwie jest system CGM?

Zestaw CGM (ang. Continuous Glucose Monitoring) najczęściej składa się małego nanoszonego na ciało sensora, który przesyła informacje o stężeniu cukru w organizmie na bieżąco do tzw. odbiornika. Odbiornikiem może być specjalnie dedykowane urządzenie, jednak najczęściej jest to po prostu aplikacja w smartfonie, smartwatch lub pompa insulinowa pacjenta.

Transdermalny sensor instaluje się samodzielnie w wyznaczonym miejscu ciała takim jak górna, tylna część ramienia lub okolica brzucha. Po czasie niezbędnym do inicjalizacji, czujnik zaczyna nieprzerwanie, dzień po dniu, mierzyć stężenie glukozy w płynie zewnątrzkomórkowym. Praca sensora, w zależności od modelu, zostaje automatycznie zakończona po upływie 7 -15 dni, a aplikacja przypomina o konieczności zmiany czujnika na nowy.

Bieżące monitorowanie, retrospektywna ocena i predykcja glikemii

Warto pamiętać, że systemy CGM wykonają pomiary glikemii w czasie rzeczywistym z ogromną częstotliwością, tj. co 1,3 lub co 5 minut. Na wyświetlaczu telefonu można więc śledzić informacje o aktualnym stężeniu glukozy. Dzięki tak częstym pomiarom uzyskiwane jest od 288 do nawet 1440 wyników dziennie, które nanoszone na oś czasu tworzą krzywą glukozową pozwalającą na retrospektywną analizę danych.

Dodatkowo, dzięki alarmom i strzałkom trendu, które pokazują kierunek i prędkość zmian poziomu glukozy, możliwe jest podjęcie działań zapobiegawczych i uniknięcie zbyt wysokiego lub zbyt niskiego poziomu cukru w przyszłości.

Stosowanie systemów ciągłego monitorowania glikemii pomaga pacjentom w lepszym wyrównaniu parametrów cukrzycy, zrozumieniu reakcji organizmu na spożywane posiłki, leki czy wysiłek fizyczny oraz łatwe generowanie szczegółowych raportów kontroli metabolicznej przez wyspecjalizowany personel medyczny. Dlatego też zastosowanie sensorów CGM w istotnym stopniu podnosi poczucie bezpieczeństwa oraz komfort życia osób chorujących na cukrzycę.

Dla kogo przeznaczone są systemy CGM?

Ze względu na liczne korzyści płynące ze stosowania ciągłego monitorowania glikemii zdecydowanie zaleca się ich zastosowanie u osób:

• z cukrzycą typu 1 i typu 2, niezależnie od wieku w tym małych dzieci i kobiet w ciąży z cukrzycą ciążową,
• z nieświadomością hipoglikemii,
• z osób z insulinoopornością,
• z hipoglikemią reaktywą,
• z hiperinsulinizmem i glikogenozą,
• bardzo aktywnych fizycznie,
• dbających o dietę i zdrowy styl życia.

Jedynie u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na przylepiec sensora, dializowanych lub poddawanych specjalistycznym procedurom medycznym takim jak rezonans magnetyczny (MRI/RM), tomografia komputerowa (TK) czy leczenie prądem o wysokiej częstotliwości (diatermia) należy rozważyć wykluczenie ich stosowania.

Na co warto zwrócić uwagę aby sensor działał prawidłowo?

Aby system ciągłego monitorowania glikemii mógł pracować w sposób prawidłowy, należy zadbać o właściwe ustawienia smartfona:

• pozwolić aplikacji na dostęp do urządzenia i działanie w tle,
• wyłączyć optymalizację baterii oraz tryb „nie przeszkadzać”,
• zezwolić aplikacji CGM do lokalizacji telefonu oraz pamiętać o jego regularnej  aktualizacji.

Kluczowe jest właściwe nawodnienie organizmu. Jest to niezwykle istotne, ponieważ systemy CGM mierzą stężenie glukozy w płynie zewnątrzkomórkowym i  sytuacji niedostatecznej podaży płynów ich wskazania mogą być nieprawidłowe.

Bardzo ważne jest, aby zachować środki ostrożności podczas instalacji sensora na ciało. Miejsce wkłucia powinno być dokładnie umyte wodą z mydłem, a następnie osuszone. Przed instalacją nie wolno stosować kremów, balsamów ani oliwek, aby powierzchnia ciała nie była tłusta. Następnie tuż przed aplikacją sensora należy przetrzeć powierzchnię wacikiem nasączonym alkoholem. Dzięki tej czynności dodatkowo usuniemy resztki sebum oraz wszelkich oleistych pozostałości mogących wpłynąć na stopień przylegania plastra sensora do powierzchni skóry.  Nie jest również wskazane, aby umieszczać czujnik na wysokości pasa czy w miejscach narażonych na uderzenia i otarcia. Sensor może się oderwać poprzez mechaniczne działanie paska od spodni, pasów bezpieczeństwa w samochodzie czy paska od torebki.

Pomimo, że systemy CGM są wodoodporne i po ich aplikacji na ciało można pływać w basenie, brać kąpiel pod prysznicem czy w wannie to jednak zdecydowanie nie zaleca się długiego pływania w słonych wodach. Jest to związane z faktem, że elementy metalowe mogą ulec korozji. Dodatkowo długotrwałe wystawienie czujnika na działanie ciepła, np. podczas plażowania, może skutkować uzyskaniem niedokładnych wyników.