Jak odzyskać czas w realiach POZ? Część III

Współczesne środowisko pracy w ochronie zdrowia, zwłaszcza w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej, to miejsce, gdzie trudno o chwilę spokoju. 
 
Mnogość różnorodnych bodźców i nieplanowanych interakcji, pytania od współpracowników, dodatkowe zapytania od pacjentów „na korytarzu”, telefony z recepcji powodują, że personel medyczny funkcjonuje głownie w trybie ciągłych reakcji, zamiast w rytmie skoncentrowanej pracy.  

Co mówi neurobiologia?  

 
Badania z zakresu neurobiologii jednoznacznie pokazują, że mózg ludzki nie jest przystosowany do efektywnego działania w warunkach wielozadaniowości i ciągłego przełączania uwagi[1] [2]. 
 
Już po 20 minutach pracy w warunkach ciągłych przerw wzrasta:  

  • poziom stresu i frustracji,  

  • obciążenie poznawcze,  

  • poczucie presji.  

Ponadto w badaniu wykonanym w realiach systemu ochrony zdrowia okazało się, że „przerywacze”, wielozadaniowość oraz zbyt mała ilość snu ma bezpośredni wpływ na zwiększoną liczbę błędów medycznych.[3]  

Jakie to ma znaczenie praktyczne w systemie ochrony zdrowia?  

 
To oznacza, że lekarz czy pielęgniarka, która co kilka minut odbiera telefon, odpowiada na pytania rejestracji lub reaguje na alerty systemowe podczas wypełniania dokumentacji medycznej lub innych zadań wymagających skupienia, pracuje w stanie rozproszonej uwagi. A to przekłada się na spadek jakości opieki nad pacjentem, wydłużenie czasu realizacji zadań oraz zwiększone ryzyko błędów oraz potęguje stres i frustrację.  

Co nam przeszkadza?  

 
Często nie zdajemy sobie sprawy, że mamy do czynienia z „przeszkadzaczami”, traktując je jako element, który jest częścią systemu i nie może być zmieniony.  
Przeszkadzacze” to elementy zewnętrzne, widoczne na pierwszy rzut oka oraz te wewnętrzne – mniej uchwytne i oczywiste.  
 
Zewnętrzne „przeszkadzacze”:  

  • niespodziewane telefony z rejestracji, np. „Czy może Pan/Pani przyjąć nadprogramowego pacjenta”, 

  • „szybkie pytania” – pytania od współpracowników, 

  • pacjenci wchodzący pomiędzy wizytami, jak tylko drzwi się otworzą,  

  • zagubione dokumenty czy skierowania,  

  • hałas, głośne rozmowy na korytarzu. 

Wewnętrzne „przeszkadzacze 
 
To nasze  wewnętrzne  nawyki, przekonania lub automatyczne reakcje, które, choć niewidoczne, mocno wpływają na koncentrację. Czyli:  

  • nawyki: np. ciągłe sprawdzania sprawdzanie e-maili lub SMS-ów, często wynikające z lęku przed przeoczeniem czegoś ważnego,  

  • myśli o niedokończonych zadaniach, często wynikające ze zbyt dużej liczby niedokończonych zadań,  

  • narastające poczucie przeciążenia,  

  • stres i presja związane z obawą przed skargą pacjenta. 

Co możesz zrobić, by odzyskać kontrolę nad czasem? 

 
1. Zarządzaj otoczeniem:  

  • Wydziel czas na skupienie: wyznacz i zablokuj w kalendarzu czas na pracę wymagająca skupienia, ma to być czas (np. 30 min ) bez telefonów, pacjentów i przerw. 

  • Ustal zasady z zespołem: ustalcie wspólnie, kiedy można Ci przerywać, a kiedy potrzebujesz skupienia. Chodzi o przejrzyste zasady komunikacji w tym aspekcie. 

  • Komunikuj zasady obowiązujące w placówce: prosta kartka na drzwiach może zdziałać cuda, np. „Prosimy o ciszę w poczekalni”; „Pacjenta do gabinetu zaprasza lekarz. Proszę spokojnie czekać na zaproszenie.”.  

2 . Stosuj techniki indywidualne 
 
Czas skupienia wymaga pełnej koncentracji na zadaniu. Może to być wizyta pacjenta, przeglądanie nowych standardów i programów medycznych do wdrożenia w placówce, aktualizacja wiedzy merytorycznej. Czas skupienia to nie luksus – to konieczność. 
 
Pomocne techniki skupienia.  

  • Technika pomodoro (nazwa wzięła od kuchennego minutnika w kształcie pomidora, którego twórca tej metody, Francesco Cirillo, używał do odmierzana bloków czasowych. Technika pomodoro zakłada 25 min pracy i 5 min przerwy, a zadanie planuje się na „ilość pomidorów” potrzebną do jego wykonania.  

  • Technika ”Notatki na póżniej – polega na spisywaniu w przeznaczonym miejscu (mały notesik, notatki w telefonie, aplikacje, np. OneNote) wszystkich rozpraszających zadań, rzeczy do zrobienia, pomysłów i zadań, które musimy jeszcze zrobić. W odpowiednim czasie można sięgnąć do tej listy i realizować poszczególne jej elementy. W ten sposób możemy „uwolnić” mózg od ciągłego myślenia o rzeczach, o których musimy jeszcze pamiętać. 

  • Techniki uważności – wszelkiego rodzaju techniki mindfulness, mikroprzerwy między pacjentami, kilka przysiadów lub innych mikroćwiczeń w gabinecie z jednoczesnym skupieniem się na oddechu (w celu wyłączenia myślenia o zadaniach) to w dzisiejszym świecie nie luksus, lecz konieczność! 

3. Wykorzystuj technologię z głową 
 
Nadmiar technologii zdecydowanie nie ułatwia skupienia na tym, co ważne. Technologia ma wspierać, a nie przeszkadzać.  

  • Wyłącz zbędne powiadomienia w telefonie i systemach informatycznych.  

  • Wycisz alerty podczas pracy koncepcyjnej lub w trakcie uzupełniania dokumentacji.  

  • Używaj funkcji „nie przeszkadzać”, nawet na 20 min, aby odzyskać spokój. 

4. Zadbaj o komunikację w zespole 
 
W ochronie zdrowia większość zadań wymaga współpracy, współdziałania we wspólnym celu i kierunku. Dlatego szczególnie ważne jest, żeby wprowadzanie usprawnień, które zazwyczaj mają wpływ na innych członków zespołu omawiać wspólnie.  

  • Zadbaj o komunikację w zespole – ustalając 1-2 zasady „kultury pracy bez przeszkadzaczy”. 

  • Przypominaj sobie i zespołowi – „nie wszystko musi być zrobione od razu”, a niektóre działania można, a nawet trzeba, zaplanować i stopniowo realizować. 

  • Pamiętaj, że inni członkowie zespołu też mają prawo ograniczać swoje przeszkadzacze, dlatego wspólna rozmowa na ten temat jest kluczowa.  

Być może przedstawiona powyżej lista nie wyczerpuje wszystkich możliwych sytuacji i rozwiązań. Liczymy jednak, że stanowi dobrą podpowiedź, żeby świadomie ulepszać swoje miejsce pracy.  
 
Zapraszamy do kolejnych odsłon cyklu „Jak odzyskać czas?'

[1] Gloria Mark et al.; The cost of Interrupted Work: More speed and Stress; Researchgate/Conference Paper. April 2008 
[2] Joshua S. Rubinstein; Executive Control of Cognitive Process in Task Swithing; Journal of Experimental Psychology, Human Perception anf Performance 2001. Vol.27. No.4. 763-797 
[3] Johanna I Westbrook et al.; Task errors by emergency physicians are associated with interruptions, multitasking, fatigue and working memory capacity; Westbrook JI, et al. BMJ Qual Saf 2018;27:655–663.  

Medyczne

Artykuł

Ostatnia modyfikacja: poniedziałek, 15 września 2025, 15:57