W świadomości zarówno medyków jak i pacjentów fotoprotekcja ma duże znaczenie zwłaszcza w zakresie profilaktyki nowotworów skóry. Jednak pacjenci są często nieświadomi, że wiele leków może dać niepożądane skutki uboczne właśnie w reakcji na słońce. Mogą one wystąpić przy stosowaniu leków miejscowo na skórę, ale problem dotyczy też stosowania bardzo dużej grupy leków stosowanych doustnie czy parenteralnie. Dlatego właśnie tak istotne jest aby pacjenci byli informowania o konieczności stosowania ochrony słonecznej i przez lekarzy, i przez farmaceutów. W artykule „Stosowanie leków fototoksycznych i fotoalergicznych a fotoprotekcja u osób starszych”1 omówiono badanie ankietowe wśród pacjentów, którzy stosowali co najmniej jeden fototoksyczny lek. Badanie to wskazało że 85% ankietowanych (39 osób) nigdy nie otrzymało takiej informacji od lekarza, a 78% ankietowanych (36 osób) nigdy nie było informowanych o potrzebie fotoprotekcji przez farmaceutę. Biorąc pod uwagę fakt jak wiele leków jest niepożądanym duetem ze słońcem, można śmiało założyć, że wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy, gdzie leży przyczyna ich problemów zdrowotnych występujących w okresie zwiększonego nasłonecznienia oraz, że można im łatwo zapobiec. 

Reakcja fototoksyczna: 

– może wystąpić u każdego pacjenta zażywającego dany lek 
– jest to najczęściej występujące reakcja 
– może wystąpić już w kilka godzin po pierwszej ekspozycji na słońce po zastosowaniu leku 
– objawy w miejscach poddanych promieniowaniu: wysypka, rumień, oparzenie, pęcherze a w ich konsekwencji przebarwienia 
– nie powoduje trwałej nadwrażliwości 
– objawy ustępują po wyeliminowaniu czynnika dającego reakcję fototoksyczną 
– powstaje bez udziału układu immunologicznego, w wyniku uszkodzenia struktur wewnątrzkomórkowych przez wolne rodniki, które uwalniane są przez związki chemiczne zawarte w leku 

Reakcja fotoalergiczna: 

– reakcja wystąpi tylko u osób mających predyspozycje do alergii, nie ma możliwości wcześniejszego stwierdzenia u kogo taka reakcja może wystąpić, 
– jest to rzadziej spotykana reakcja 
– może wystąpić dopiero po kilku dniach a nawet tygodniach od ekspozycji 
– objawy również w miejscach nie poddanych promieniowaniu: zmiany przypominające wyprysk 
– powstaje trwała wrażliwość na światło, nawet po zaprzestaniu stosowania substancji dającej fotouczulenie 
– jest reakcją układu immunologicznego aktywowanego przez fotoalergen powstały w wyniku reakcji leku ze słońcem 

Które leki mogą wywołać reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne? 

Jak chronić się przed wystąpieniem dokuczliwych reakcji na promieniowanie słoneczne? 

Nie u każdego pacjenta stosującego powyższe leki mogą wystąpić objawy interakcji ze światłem, w niektórych przypadkach jest to ryzyko rzędu 10% w innych 100%. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć czy i po jakiej dawce promieniowania u pacjenta stosującego te leki, wystąpi reakcja na słońce. Jednak niezależnie od tego czy dana substancja wywołuje reakcję fototoksyczną czy fotolaergiczną, przy stosowaniu pewnych grup leków czy suplementów farmaceuta powinien poinformować pacjenta o konieczności fotoprotekcji. Jest to najlepsza profilaktyka i powinna obejmować: 
– unikanie przebywania na odkrytym terenie w okresie największego nasłonecznienia 
– stosowanie odpowiedniej odzieży ochronnej (odzież z długim rękawem, kapelusze z szerokim rondem) 
– używanie kosmetyków z wysokimi filtrami (SPF 50) o szerokim spectrum ochrony, czyli chroniącymi przez promieniowaniem UVA i UVB (ostatnio pojawiły się też doniesienie o potrzebie ochrony skóry przed promieniowaniem IR i HEV -podczerwień i światło niebieskie, są już kosmetyki ją zapewniające). 

Dlatego też osoby stosujące leki, które mogą spowodować fototoksyczność lub fotoalergię powinny stosować takie produkty pamiętając przy tym o kilku ważnych zasadach: 
– należy je stosować przez cały rok – jeżeli są ku temu wskazania 
– aplikacja preparatu powinna nastąpić ok. 20 minut przed wyjściem domu – aby krem zdążył się wchłonąć 
– przy dłuższej eskpozycji zalecane jest powtarzanie aplikacji co około 2 godziny w ciągu dnia 
– po wyjściu z kąpieli – preparaty wodoodporne chronią podczas kąpieli, ale po wyjściu z wody i wytarciu się należy ponownie nałożyć je na skórę 
– należy stosować wystarczająco grubą warstwę – czyli nakładać tak, aby całe ciało było zabezpieczone odpowiednią porcją kosmetyku- 

Źródła: