Pierwotnie insulinę otrzymywano z trzustek ptaków, potem z trzustek bydlęcych, a następnie wieprzowych. Było to bardzo uciążliwe, gdyż aby leczyć jednego pacjenta insuliną potrzebowano kilku sztuk trzustek zwierzęcych. Poza tym sam proces oczyszczania insuliny pochodzącej ze zwierząt nie był doskonały, a źle oczyszczona insulina powodowała szereg reakcji alergicznych. W 1978 r. została stworzona pierwsza insulina ludzka, którą otrzymano drogą inżynierii genetycznej. Otrzymano ją dzięki biotechnologii wykorzystując komórki pałeczki okrężnicy (Escherichia coli) lub drożdży piekarskich (Saccharomyces cerevisiae). Insulina ludzka, która była otrzymywana metodą rekombinacji DNA była identyczna pod względem składowym z insuliną produkowaną przez zdrowe komórki beta trzustki. Tym samym stała się pierwszym lekiem biologicznym, wykorzystywanym w leczeniu cukrzycy typu 1 i cukrzycy typu 2. Dzięki temu, że udało się uniezależnić produkcję od trzustek zwierzęcych insulina stała się ogólnodostępna, a cukrzyca z choroby śmiertelnej stała się chorobą przewlekłą.

Rodzaje insulin

Wyróżniamy insuliny:
• Ludzkie, czyli niemodyfikowane, w których skład jest identyczny z tą wydzielaną przez trzustkę. Są to krótko działające insuliny, nazywane również insulinami regularnymi lub krystalicznymi.
• Analogi, czyli modyfikowane insuliny, które dzięki wprowadzeniu zmiany w sekwencji aminokwasów działają natychmiast lub mają przedłużone działanie.
Istnieją także inne modyfikacje insulin ludzkich i analogów, dzięki dodatkowi różnych innych substancji np. protamina i cynk oraz L-arginina i nikotynamid. Dzięki takim dodatkom w pierwszym przypadku (protamina i cynk) następuje wydłużenie czasu działania insuliny a w drugim (L-arginina i nikotynamid) skrócenie czasu jej działania.

Insuliny ludzkie krótko działające

Jest to insulina niemodyfikowana. Podajemy je około 30-40 minut przed posiłkiem. Jej czas działania wynosi od 5-8 godzin. W przypadku tego rodzaju insuliny bardzo ważne jest, aby zaplanować regularne posiłki oraz przekąski między posiłkami. Ma to na celu zapobieganie hipoglikemii. W przypadku tych insulin bardzo często pojawia się litera „R” od słowa regular (ang.)

Przykłady krótko działających insulin:

• Humulin R
• Gensulin R
• Polhumin R
• Insuman Rapid
• Actrapid

Insuliny ludzkie izofanowe (NPH)

Są to insuliny, które charakteryzują się pośrednim czasem działania. Podajemy je około 15-30 minut przed posiłkiem, a w oznaczeniach nazw handlowych mają zazwyczaj umieszczoną literkę „N” od skrótu NPH. Ich czas działania wynosi od 16-18 godzin. Tak wydłużony czas działania uzyskuje się przez dodanie do cząsteczki insuliny protaminy lub cynku. Insuliny izofanowe w odróżnieniu od insulin krótko działających (przejrzystych, bez konieczności mieszania przed użyciem), są mętne i wymagają przed podaniem dokładnego zmieszania.

Przykłady izofanowych insulin:

• Insuman Basal
• Insulatard
• Gensulin N
• Polhumin N

Mieszanki insulin

Wyróżniamy dwa rodzaje mieszanek insulin:
• Mieszanki ludzkie, które składają się z insuliny regularnej i insuliny izofanowej
• Mieszanki analogowe
Mieszanki te występują pod postacią zawiesin. Dzięki temu, że posiadają w swoim składzie dwa rodzaje insulin, charakteryzują się dwoma szczytami działania.
Pamiętajmy, ze w takim przypadku należy powiadomić pacjenta o konieczności zaplanowania dodatkowych przekąsek między głównymi posiłkami. Tylko takie postepowanie zapobiegnie hipoglikemii.

Mieszanki dwufazowe (insulina NPH i regularna) przykłady:

• Mixtard 30, 40, 50
• Gensulin M30, M40, M50 (składa się odpowiednio z 30, 40, 50 % insuliny rozpuszczalnej krótko działającej i odpowiednio 70, 60, 50 % insuliny izofanowej NPH)
• Polhumin Mix-3, Mix-5 (składa się odpowiednio z 3, 5 części insuliny rozpuszczalnej i 7, 5 części insuliny izofanowej)
• Insuman Com 25
• Humulin M3 (składa się z 3 części insuliny rozpuszczalnej i 7 części insuliny izofanowej)
• Insuman Com 25

Mieszanki analogowe przykłady:

• Humalog Mix 25, Mix 50 (insulina lispro i zawiesina protaminowa insuliny lispro)
• NovoMix 30 i 50 (insulina aspart i zawiesina protaminowa insuliny aspart)
• Ryzodeg (insulina degludec i szybko działający analog insuliny aspart)

Redakcja: mgr farm. Ewa Pydyś