Borelioza z Lyme to wieloukładowa choroba odzwierzęca wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia, przenoszona na człowieka przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Ze względu na rozsiany charakter infekcji oraz ryzyko obecności bakterii we krwi, u kobiet ciężarnych naturalnie pojawiają się obawy dotyczące możliwości transmisji pionowej (matczyno-płodowej). Choć inne krętki (np. wywołujące kiłę) wykazują zdolność do wywoływania zakażeń wrodzonych, w przypadku boreliozy sytuacja wygląda znacznie bezpieczniej.

Wpływ na ciążę i ryzyko dla płodu

Zgodnie z aktualnymi rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (PTEiLChZ), dostępne dane naukowe nie wskazują jednoznacznie, aby borelioza w przebiegu ciąży miała bezpośredni, szkodliwy wpływ na rozwijający się płód. Nie potwierdzono również w sposób ostateczny zdolności krętków Borrelia do przekraczania bariery łożyskowej i wywoływania zakażenia wewnątrzmacicznego. Choć w literaturze można znaleźć pojedyncze opisy przypadków niepowodzeń położniczych, takich jak poronienia czy zgony noworodków, które wiązano z zakażeniem Borrelia, dotychczasowe obserwacje kliniczne obejmujące większe grupy pacjentek nie pozwoliły na wyodrębnienie charakterystycznego obrazu tzw. boreliozy wrodzonej. Co istotne, wyniki badań epidemiologicznych pokazują, że zastosowanie właściwej antybiotykoterapii u kobiety ciężarnej skutecznie minimalizuje ryzyko wystąpienia powikłań u dziecka.

Diagnostyka i zasady leczenia ciężarnych

Rozpoznanie boreliozy u kobiet w ciąży opiera się na takich samych kryteriach klinicznych i serologicznych jak u innych dorosłych. Wyjątkiem jest pojawienie się rumienia wędrującego (EM), który jako postać wczesna zlokalizowana nie wymaga potwierdzenia badaniami laboratoryjnymi i stanowi samodzielną podstawę do natychmiastowego wdrożenia leczenia.

W przypadku podejrzenia choroby w ciąży kluczowe jest jak najszybsze rozpoczęcie antybioterapii. Schemat leczenia wykazuje jednak istotną odrębność w okresie ciąży oraz laktacji, ponieważ w tym czasie stosowanie doksycykliny jest bezwzględnie przeciwwskazane.

Wobec tego lekami z wyboru stają się antybiotyki beta-laktamowe, które zgodnie z klasyfikacją FDA należą do bezpiecznej kategorii B:

• Amoksycylina lub aksetyl cefuroksymu
  Stosowane doustnie w najczęstszej postaci boreliozy, czyli rumieniu wędrującym. Standardowe dawkowanie u dorosłych to m.in. amoksycylina 500 mg 3 razy na dobę. Terapia powinna trwać od 14 do 21 dni.
• Ceftriakson
  Podawany drogą dożylną (standardowo 2 g raz na dobę) w przypadku postaci o przebiegu neurologicznym (neuroborelioza) lub w nawrotowym zapaleniu stawów. Lek ten nie wpływa negatywnie na rozwój płodu.

Terapia antybiotykiem beta-laktamowym jest w pełni skuteczna, bezpieczna i nie zwiększa ryzyka wystąpienia powikłań u matek ani noworodków. Co ciekawe, o ile polskie wytyczne stawiają na klasyczne ramy czasowe i dawki, o tyle brytyjskie rekomendacje NICE sugerują w tej grupie stosowanie wyższych dawek (np. (amoksycylina 3 razy 30 mg/kg mc., maks. 3 razy 1,0 g, ceftriakson 80 mg/kg mc. maks. 1 raz 4,0 g) stale przez okres 21 dni.

Borelioza a karmienie piersią

Kobiety chorujące na boreliozę lub będące w trakcie jej leczenia mogą bezpiecznie karmić piersią. Antybiotyki beta-laktamowe (amoksycylina, aksetyl cefuroksymu, ceftriakson) przenikają do pokarmu kobiecego jedynie w minimalnych, śladowych ilościach, co sprawia, że ich przyjmowanie nie stanowi przeciwwskazania do kontynuacji karmienia naturalnego.

Piśmiennictwo:

1. Kuchar E. Jak leczyć boreliozę u kobiety w ciąży lub karmiącej piersią? [Internet]. Medycyna Praktyczna; 2018 Oct 11 [cyt. 2026 Apr 3]. URL: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.19.1.28.Moniuszko
2. Malinowska A, Pancewicz S, Czupryna P, Garlicki A, Jaroszewicz J, Marczyńska M, i wsp. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych dotyczące diagnostyki i leczenia boreliozy z Lyme. Przegl Epidemiol. 2023. doi: 10.32394/pe.77.25.