Bezpieczne podróże zaczynają się od szczepień – Międzynarodowa Książeczka Szczepień

Autor: oprac. dr n. med. Joanna Surowiecka, dr n. med. Walentyn Pankiewicz

Międzynarodowa Książeczka Szczepień (ang.International Certificate of Vaccination or Prophylaxis – ICVP), nazywana żółtą książeczką (ang. Yellow Booklet) jest oficjalnym dokumentem potwierdzającym przyjęcie dawek szczepień ochronnych.

Wzór Międzynarodowej Książeczki Szczepień został opracowany przez Światową Organizację Zdrowia (ang. World Health Organization) i jest wydawany w dwóch językach: angielskim i francuskim. Dopuszcza się możliwość dopisania informacji w języku ojczystym (np. w języku polskim), jednak, aby dokument był zgodny z zaleceniami WHO i akceptowalny przez służby graniczne na cały świecie jako oficjalny certyfikat szczepień, a w szczególności umożliwiał, wjazd do państw w rejonach endemicznego występowania żółtej gorączki, powinien zawierać wpisy w języku angielskim lub francuskim.

Międzynarodowa Książeczka Szczepień jest dokumentem, zawierającym:

dane osobowe właściciela
historię szczepień – umożliwia ewidencję wszystkich wykonanych szczepień ochronnych, zawierający:
- datę wykonywanego szczepienia
- rodzaj szczepienia ochronnego lub zastosowanego środka profilaktycznego
- nazwę producenta
- nazwę handlową preparatu
- numer serii szczepionki
- termin ważności zaświadczenia o przeprowadzonym szczepieniu
- oznaczenie podmiotu wykonującego działalność leczniczą, który przeprowadził szczepieni
- własnoręczny podpis osoby, która przeprowadziła szczepienie
wpisy dotyczące profilaktyki zdrowotnej

Warto pamiętać, że wpisowi do Międzynarodowej Książeczki Szczepień podlegają nie tylko szczepienia kojarzone z medycyną podróży, jakie jak szczepienie przeciw żółtej gorączce, wściekliźnie, durowi brzusznemu, meningokokom czy japońskiemu zapaleniu mózgu, ale także szczepienie przeciw WZW B, grypie, pneumokokom, krztuścowi oraz kleszczowemu zapaleniu mózgu.

Żółta książeczka może być wypełniona przez uprawnionego pracownika medycznego – lekarza, pielęgniarkę lub personel stacji sanitarno-epidemiologicznej, który ma prawo wykonywania zawodu i uprawnienia do wykonywania szczepień. Wpisy muszą być podpisane, opatrzone pieczątką imienną oraz pieczęcią placówki medycznej. W momencie, w którym apteki uzyskały możliwość wykonywania 26 zalecanych szczepień ochronnych, farmaceuci również posiadają uprawnienia do dokonania wpisu do Międzynarodowej Książeczki Szczepień.

*Wykaz szczepień zalecanych zawiera 26 pozycji i stanowi również załącznik Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz Międzynarodowej Książeczki Szczepień. Na liście znalazły się szczepienia przeciw:
1) błonicy;
2) cholerze;
3) COVID-19;
4) durowi brzusznemu;
5) gruźlicy;
6) grypie;
7) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b;
8) inwazyjnym zakażeniom Neisseria meningitidis;
9) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae;
10) japońskiemu zapaleniu mózgu;
11) kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM);
12) krztuścowi;
13) ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV);
14) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince);
15) odrze;
16) ospie wietrznej;
17) półpaścowi;
18) ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis);
19) różyczce;
20) tężcowi;
21) wirusowemu zapaleniu wątroby typu A;
22) wirusowemu zapaleniu wątroby typu B;
23) wściekliźnie;
24) zakażeniom wywołanym przez rotawirusy;
25) zakażeniom wirusem syncytialnym układu oddechowego (RSV);
26) żółtej gorączce (żółta febra).

Wśród zalecanych szczepień ochronnych znajdują się również szczepienia obowiązkowe, do których zalicza się szczepienie przeciw żółtej gorączce.

Szczepienie przeciw żółtej gorączce jest szczepieniem obowiązkowym przy wjeździe do niektórych krajów strefy tropikalnej, przede wszystkim w Afryce i Ameryce Południowej.

Kraje Afryki wymagające certyfikatu szczepienia przeciwko żółtej gorączce od wszystkich podróżnych*:

Angola,
Benin,
Burkina Faso,
Burundi,
Kamerun,
Republika Środkowoafrykańska,
Republika Konga,
Demokratyczna Republika Konga,
Wybrzeże Kości Słoniowej,
Gabon,
Ghana,
Gwinea,
Gwinea Bissau,
Mali,
Niger,
Sierra Leone,
Sudan Południowy,
Togo,
Uganda.

Kraje Ameryki Południowej wymagające certyfikatu szczepienia przeciwko żółtej gorączce od wszystkich podróżnych*:

Boliwia,
Gujana Francuska.

Wiele innych państw wymaga świadectwa tylko od podróżnych przybywających (lub tranzytujących) z terenów zagrożonych żółtą gorączką. Przykłady:

Kostaryka – od 11 stycznia 2025 r. Ministerstwo Zdrowia wymaga okazania certyfikatu przez osoby przybywające z krajów uznanych za obszary ryzyka: Boliwia, Brazylia, Kolumbia, Ekwador, Gujana, Gujana Francuska, Paragwaj, Peru, Surinam, Wenezuela oraz Trynidad i Tobago; lista obejmuje także kilka krajów afrykańskich.
Ekwador – od 12 maja 2025 r. dowód szczepienia muszą przedstawić obywatele i rezydenci Kolumbii, Peru, Boliwii i Brazylii oraz wszyscy podróżni, którzy spędzili w tych krajach ponad 10 dni przed przyjazdem.
Inne kraje (m.in. Panama, Tanzania, Tajlandia czy niektóre wyspy karaibskie) wymagają certyfikatu, gdy podróżny przylatuje z obszaru endemicznego lub po dłuższym tranzycie.

Ważne informacje dla podróżnych.

Międzynarodowy certyfikat staje się ważny 10 dni po szczepieniu i, zgodnie z aktualnymi przepisami, obowiązuje dożywotnio dla żółtej gorączki.
Osoby, które mają przeciwwskazania medyczne, mogą poprosić lekarza o wystawienie zwolnienia, ale nie każdy kraj je honoruje.
Ponieważ przepisy mogą się zmieniać (np. podczas ognisk choroby), warto przed wyjazdem sprawdzić wymagania na stronach ambasady lub konsulatu kraju docelowego.

Wpis do Żółtej Książeczki obejmujący szczepienie przeciwko żółtej gorączce może być wymagany nie tylko w przypadku wyjazdu do rejonu endemicznego, ale także przy tranzytach lotniczych powyżej 12 godzin w kraju zagrożonym występowaniem żółtej gorączki.

Dodatkowo podróżujący do Arabii Saudyjskiej powinni pamiętać o obowiązkowym szczepieniu przeciwko meningokokom.

Konsekwencje za niedostosowanie się do wymogów szczepień obowiązkowych ponosi podróżujący. Jeśli podróżujący nie posiada dowodu wykonania szczepienia może spotkać się z koniecznością odbycia kwarantanny, przymusowym szczepieniem na granicy, a także odmową wjazdu do danego państwa, pokrywając również wszystkie koszty z tym związane.

Podsumowując, Międzynarodowa Książeczka Szczepień to nie tylko dokument wymagany przy wjeździe do niektórych krajów, ale także ważna dokumentacja medyczna, która może być przydatna dla osoby podróżującej, szczególnie w krajach o słabo rozwiniętym systemie ochrony zdrowia.

Planując egzotyczne wakacje czy wyjazd służbowy, warto pamiętać, aby około 4-6 tygodni przed planowanym wyjazdem sprawdzić obowiązkowe oraz zalecane szczepienia ochronne w kraju, do którego planujemy podróż oraz upewnienie się, że wcześniej przyjęte szczepienia ochronne są aktualne i dobrze udokumentowane.

*Dane aktualne na dzień 31.07.2025 roku.

Opracowanie: dr n. med. Joanna Surowiecka, dr n. med. Walentyn Pankiewicz

Medyczne

Artykuł

Ostatnia modyfikacja: piątek, 9 stycznia 2026, 16:20

Załączniki

Międzynarodowa książeczka szczepień - jak wypełnić.pdf