Ocena wpływu mikrobioty na ilość przyswajanej z pożywienia energii i następczą zmianę apetytu jest szczególnie istotna w tej grupie pacjentów, gdzie zwiększenie poziomu aktywności fizycznej oraz redukcja energetyczności diety nie przynoszą wymiernych efektów. 

Badania wskazują, że przewaga określonych grup drobnoustrojów w jelitach może sprzyjać przyrostowi masy ciała lub wspierać jej utrzymanie na prawidłowym poziomie. Mechanizmy tego procesu są dość zróżnicowane, począwszy od generowania stanu zapalnego i następczego rozwoju insulinooporności czy leptynooporności, przejściowej endotoksemii wynikającej z zaburzonej funkcji bariery jelitowej czy też wpływu na ośrodki głodu i sytości na drodze mimikry molekularnej (2). 

Ostatni wspomniany mechanizm wykorzystywany jest przez część szczepów naturalnie kolonizujących przewód pokarmowy, miedzy innymi Escherichia coli czy Hafnia alvei. 

Hafnia alvei produkuje białko szoku cieplnego ClpB. Na drodze mimikry molekularnej (czyli najprościej mówiąc – naśladowania innej substancji dzięki czemu osiągany jest określony efekt biologiczny) białko to łącząc się z receptorem powoduje aktywację produkcji przeciwciał imitujących α-melanokortynę (α-MSH). 

Melanokortyna – hormon sytości – powoduje hamowanie uczucia głodu, dzięki czemu obserwuje się redukcję ilości spożywanego pokarmu. Efekt ten po raz pierwszy zaobserwowano u pacjentek z anoreksją. O ile w tej grupie pacjentów hamowanie uczucia głodu nie jest pożądane, o tyle u pacjentów z nadwagą czy otyłością już tak. 

Białko bakteryjne ClpB hamuje uczucie głodu po pokonaniu bariery jelitowej, stymulując wydzielanie hormonów sytości (PYY i GLP1). W kolejnym kroku dochodzi do wydzielania insuliny przez trzustkę, co w konsekwencji hamuje syntezę greliny (hormonu głodu). 

Wydaje się, że na tej drodze określone drobnoustroje – w tym intensywnie analizowana H. alvei  – mogą wywierać wpływ na regulację apetytu i zmniejszenie ilości spożywanego pokarmu (3-6). 

Możliwość wykorzystania opisywanej bakterii (Hafnia alvei HA4597) jako wspomagania diety ubogoenergetycznej w leczeniu nadwagi i otyłości oceniono dotychczas w podwójnie zaślepionym, randomizowanym badaniu z grupą kontrolną, uzyskując obiecujące efekty. 

W grupie otrzymującej probiotyk, w porównaniu z grupą placebo, utrata masy ciała o co najmniej 3% wystąpiła u istotnie większej liczby pacjentów aniżeli w grupie kontrolnej (wartość energetyczna diety była analogiczna w obu grupach). Osoby suplementowane probiotykiem częściej raportowały także wzrost uczucia sytości. Uzyskane efekty są z pewnością obiecujące, co wskazuje na celowość dalszych badań w tym temacie. 

Piśmiennictwo: