Postępujący proces starzenia się społeczeństwa oraz globalny wzrost zapadalności na choroby przewlekłe, takie jak choroby sercowo-naczyniowe, metaboliczne, nowotworowe, przewlekłe choroby płuc czy zaburzenia depresyjne, stanowią istotne wyzwanie dla systemu opieki zdrowotnej. Jedną z odpowiedzi na te wyzwania jest wdrożenie programu profilaktycznego „Moje Zdrowie”, realizowanego w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). 
 
Nowy program, uruchomiony 5 maja 2025 roku, obejmuje opieką osoby dorosłe od 20. roku życia. W porównaniu z programem „Profilaktyka 40 PLUS”, oferuje szerszy zakres badań diagnostycznych oraz większe możliwości w zakresie indywidualnej oceny stanu zdrowia pacjentów i planowania interwencji prozdrowotnych. Kluczowym elementem nowego programu jest opracowanie Indywidualnego Planu Zdrowotnego (IPZ), co wyraźnie odróżnia ten program od wcześniejszych inicjatyw. 
 
IPZ, oparty na kompleksowej ocenie zdrowia pacjenta, stanowi przykład holistycznego podejścia do opieki zdrowotnej i dostarcza konkretnych, spersonalizowanych zaleceń dotyczących poprawy zdrowia i profilaktyki chorób cywilizacyjnych. 
   

Indywidualny Plan Zdrowotny to dokument opracowywany w ramach tzw. wizyty podsumowującej, której celem jest ocena aktualnego stanu zdrowia pacjenta, identyfikacja czynników ryzyka oraz sformułowanie zaleceń prozdrowotnych. Wizyta ta może być przeprowadzona przez lekarza POZ, pielęgniarkę lub położną. 
 
Warto podkreślić, że osoby realizujące wizytę podsumowującą nie muszą być pracownikami, wobec których pacjent złożył deklarację wyboru. Wystarczy, aby były zatrudnione w placówce posiadającej umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. 
 
Struktura IPZ obejmuje ocenę kilku kluczowych obszarów:  

Znaczenie poszczególnych komponentów IPZ 

 
Pomiary antropometryczne 
 
Pomiar wskaźników takich jak BMI, obwód talii i WHR (waist-to-hip ratio) umożliwia identyfikację otyłości, zwłaszcza brzusznej, która silnie koreluje z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, niektórymi nowotworami oraz zaburzeniami metabolicznymi.  
 
Ocena żywienia 
 
Na podstawie ankiety Kwestionariusza Bilansu Zdrowia Osoby Dorosłej (KBZOD) oceniane są: ilość spożywanej soli, warzyw i owoców, nawodnienie oraz obecność tłuszczów nasyconych i cukrów prostych w diecie. Wysokie BMI czy rozpoznanie określonych chorób sercowo-naczyniowych, metabolicznych jest wskazaniem nie tylko do rozmowy na temat zasad zdrowego żywienia, ale również konsultacji dietetycznej. 
 
Aktywność fizyczna 
 
Brak aktywności fizycznej to istotny czynnik ryzyka wielu chorób cywilizacyjnych. Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization, WHO) zaleca co najmniej 150–300 minut aktywności o umiarkowanej intensywności lub 75–150 minut aktywności intensywnej tygodniowo. 
 
Dla przypomnienia! 
   

 
Test trwa do 5 minut i umożliwia wczesne wykrycie otępień. 
 
Nałogi, czyli palenie papierosów oraz nadużywanie alkoholu 
 
Program „Moje Zdrowie” obejmuje również ocenę ryzyka uzależnień u pacjenta, w szczególności palenia papierosów oraz ryzykownego spożywania alkoholu. W tym celu wykorzystywane są standaryzowane narzędzia: kwestionariusz HSI (Heaviness of Smoking Index) do oceny intensywności palenia tytoniu oraz test AUDIT-C do oceny wzorców picia alkoholu. Każdy pacjent, u którego zostanie zidentyfikowane ryzyko uzależnienia, powinien zostać objęty odpowiednią interwencją – antynikotynową w przypadku palenia oraz edukacją dotyczącą bezpiecznego spożywania alkoholu, a w razie potrzeby skierowany do dalszej diagnostyki i leczenia specjalistycznego.  

Podsumowanie 

IPZ to nowoczesne narzędzie służące zarządzaniu zdrowiem populacji. Jego struktura, dostosowana do lokalnych uwarunkowań epidemiologicznych (np. wysoka częstość występowania chorób sercowo-naczyniowych i onkologicznych w Polsce), czyni z niego model warty wdrożenia na szeroką skalę. 
 
Zgodnie z założeniami programu „Moje Zdrowie”, IPZ nie jest jedynie dokumentem – to realny plan działania, który może wydłużyć życie, poprawić jego jakość i ograniczyć obciążenie systemu opieki zdrowotnej.