Płyn do płukania to za mało. Jak rozmawiać z pacjentem o chorych dziąsłach?

Pacjent z krwawiącymi lub obolałymi dziąsłami zazwyczaj prosi w aptece o antyseptyczny płyn do płukania jamy ustnej. Taki preparat działa jednak wyłącznie objawowo - przejściowo łagodzi dolegliwości i maskuje problem, ale nie usuwa przyczyny stanu zapalnego. Jako farmaceuta często jesteś pierwszym specjalistą, do którego trafia pacjent z problemem periodontologicznym. Warto wykorzystać ten moment i uświadomić mu, że płyn to jedynie wsparcie, a podstawą leczenia jest mechaniczne usunięcie płytki bakteryjnej, czyli mechanoterapia.

Pułapka długotrwałego stosowania płynów antyseptycznych

Płyny do płukania jamy ustnej sprawdzają się jako krótkoterminowe wsparcie, np. po zabiegach stomatologicznych. Jeśli jednak pacjent traktuje je jako stały zamiennik dokładnego czyszczenia, może sobie zaszkodzić. Długotrwałe stosowanie silnych antyseptyków niesie ze sobą konkretne skutki uboczne:

• Zaburzenie naturalnego mikrobiomu - wyjałowienie flory bakteryjnej w dłuższej perspektywie otwiera drogę grzybicom i innym infekcjom.
• Podrażnienia śluzówki - pacjenci często skarżą się na uczucie pieczenia, suchość w jamie ustnej czy zaburzenia smaku.
• Trudne do usunięcia przebarwienia - preparaty z chlorheksydyną przy dłuższym stosowaniu mogą zostawić brązowy osad na zębach, języku oraz uzupełnieniach kompozytowych.

Źródła problemu szukaj między zębami

Przekonanie, że samo dokładne szczotkowanie zębów dwa razy dziennie usuwa całą płytkę bakteryjną, to wciąż popularny mit. Tradycyjna szczoteczka dociera jedynie do około 1 mm pod dziąsłem i jest całkowicie nieskuteczna wobec przestrzeni międzyzębowych. A to właśnie tam najczęściej zaczyna się stan zapalny. Statystyki pokazują, że:

• Tylko 40% osób deklaruje, że oczyszcza przestrzenie międzyzębowe chociaż kilka razy w tygodniu
• U pacjentów z zapaleniem dziąseł płytka zalegająca między zębami często stanowi główne źródło problemu.

Pacjenci pomijają te miejsca z braku nawyku i świadomości, ale często też zniechęca ich nić dentystyczna, która bywa po prostu trudna i niewygodna w użyciu. Rozwiązaniem, które łatwo wprowadzić do codziennej rutyny, są szczoteczki międzyzębowe, np. GUM SOFT-PICKS PRO. Są znacznie prostsze w obsłudze niż tradycyjna nić, występują w kilku rozmiarach i docierają nawet poniżej linii dziąseł. Dzięki temu skutecznie obniżają wskaźnik płytki nazębnej (PI) i realnie chronią przed nawrotami stanów zapalnych.

Zdrowe dziąsła to ochrona całego organizmu

Edukacja w aptece ma jeszcze jeden, szerszy wymiar. Przewlekły, nieleczony stan zapalny przyzębia prowadzi nie tylko do utraty tkanek podporowych zębów. Bakterie płytki nazębnej wchodzą w interakcję z układem immunologicznym, co podnosi poziom mediatorów zapalnych i obciąża cały organizm pacjenta.

Najlepiej przebadaną zależnością jest tutaj dwukierunkowy związek z cukrzycą -zapalenie przyzębia utrudnia kontrolę poziomu cukru we krwi, a nieuregulowana cukrzyca pogarsza rokowania w leczeniu dziąseł. Ponadto przewlekły stan zapalny w jamie ustnej zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych (miażdżycy, nadciśnienia, zawału serca), a u kobiet w ciąży może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak przedwczesny poród, niska masa urodzeniowa dziecka, stan przedrzucawkowy (preeklampsja) czy trudniejszy przebieg cukrzycy ciężarnych. Przez bliskość anatomiczną i wspólny mikrobiom choroby przyzębia sprzyjają też infekcjom układu oddechowego (zapaleniu płuc, zaostrzeniom POChP i astmy). Coraz więcej mówi się również o tym, że bakterie wywołujące zapalenie przyzębia mogą inicjować procesy autoimmunologiczne charakterystyczne dla reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), a sam przewlekły stan zapalny wiąże się z rozwojem choroby Alzheimera.

4 kroki rekomendacji dla pacjenta

Kiedy pacjent prosi o środek na krwawiące dziąsła, warto przeprowadzić krótką rozmowę według prostego schematu:

1. Przypomnij o podstawie - płytkę bakteryjną trzeba usuwać mechanicznie - szczotkowanie zębów minimum 2 razy dziennie przez 2 minuty to baza.
2. Wskaż lukę w higienie -  wyjaśnij, że zwykła szczoteczka nie sięga między zęby, a tam kryje się większość źródła problemu przy stanach zapalnych.
3. Dobierz narzędzie - zarekomenduj łatwe w użyciu szczoteczki międzyzębowe, takie jak GUM SOFT-PICKS PRO, zachęcając do stosowania ich codziennie (szczególnie wieczorem) i pomóż dobrać rozmiar.
4. Wskaż rolę płynu - wydaj płyn do płukania jamy ustnej jako doraźne wsparcie, wyraźnie podkreślając, że stanowi on uzupełnienie higieny i nie zastąpi szczoteczki.