Jak uruchomić Apteczny Punkt Szczepień?

KROK 1. Sprawdź uprawnienia farmaceuty

Podstawą funkcjonowania punktu szczepień jest obecność farmaceuty posiadającego odpowiednie uprawnienia do kwalifikacji pacjenta oraz wykonywania szczepień ochronnych.

Farmaceuta powinien posiadać wymagane kwalifikacje uzyskane w ramach odpowiedniego kursu organizowanego przez CMKP.

Ważne: farmaceuci, którzy uzyskali wymagane uprawnienia podczas pandemii COVID-19, zachowują je – nie ma konieczności ponownego odbywania kursu wyłącznie w celu kontynuowania wykonywania szczepień.

Na początek sprawdź:

• czy w zespole jest farmaceuta posiadający wymagane uprawnienia,
• czy potrzebne jest skierowanie kolejnego farmaceuty na szkolenie,
• czy dokumenty potwierdzające kwalifikacje są dostępne w aptece.

KROK 2. Zorganizuj odpowiednią przestrzeń

Szczepienie musi odbywać się w miejscu zapewniającym pacjentowi bezpieczeństwo, komfort oraz poszanowanie intymności.

W zależności od układu konkretnej apteki możliwe jest:

1. wykorzystanie odpowiednio zorganizowanego pomieszczenia administracyjno- szkoleniowego (tzw. pokoju kierownika) przy zachowaniu rozdziału czasowego poszczególnych funkcji pełnionych przez to pomieszczenie i zastosowaniu pisemnej procedury określającej sposób dostępu i korzystania z tego pomieszczenia,

 lub

2. wydzielenie przestrzeni przeznaczonej do sprawowania opieki farmaceutycznej na terenie izby ekspedycyjnej,

lub

3. zmiana przeznaczenia dodatkowego pomieszczenia, jeśli apteka takim dysponuje na pokój opieki farmaceutycznej (np. posiada dodatkowy pokój socjalny lub fragment holu/ korytarza)

Jeżeli konieczna jest adaptacja dodatkowego pomieszczenia lub zmiana jego dotychczasowego przeznaczenia, należy zweryfikować dokumentację lokalową apteki i ustalić, czy planowana zmiana wymaga zgody właściwego Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego (WIF).

Praktyczna wskazówka: zanim rozpoczniesz prace lub zakupy wyposażenia, sprawdź rzut techniczny apteki i formalne przeznaczenie poszczególnych pomieszczeń.

KROK 3. Wyposaż punkt szczepień

Kolejny etap to przygotowanie wyposażenia umożliwiającego bezpieczną kwalifikację pacjenta, wykonanie szczepienia oraz postępowanie w sytuacji wystąpienia reakcji niepożądanej.

W punkcie szczepień należy przewidzieć m.in.:

• stolik zabiegowy,
• zestaw do wykonywania iniekcji,
• zestaw do wykonania opatrunków,
• środki do dezynfekcji,
• środki ochrony osobistej,
• pojemniki na zużyte igły, strzykawki i pozostałe odpady medyczne,
• termometr bezdotykowy,
• sprzęt komputerowy z dostępem do internetu i drukarką,
• miejsce umożliwiające pacjentowi pozostawienie odzieży wierzchniej,
• odpowiednio zabezpieczone miejsce do przechowywania dokumentacji,
• zestaw przeciwwstrząsowy z adrenaliną – niezbędny do bezpiecznego wykonywania szczepień.

Pamiętaj również o zapewnieniu dostępu do bieżącej wody lub – jeżeli nie ma takiej możliwości – odpowiedniego rozwiązania zastępczego.

KROK 4. Zorganizuj odbiór odpadów medycznych

Wykonywanie szczepień oznacza powstawanie odpadów medycznych o kodach odpadów 18 01 03 oraz 18 01 04, dlatego przed rozpoczęciem świadczeń należy zapewnić ich prawidłowe gromadzenie, przechowywanie, odbiór i utylizację.

Apteka powinna zawrzeć umowę z podmiotem uprawnionym do odbioru i utylizacji odpadów medycznych oraz wyposażyć punkt w odpowiednie pojemniki, w tym pojemniki na odpady ostre.

KROK 5. Jeśli chcesz realizować szczepienia finansowane publicznie – podpisz umowę z NFZ

Jeżeli apteka planuje realizować szczepienia, których wykonanie jest finansowane ze środków publicznych, konieczne jest zawarcie odpowiedniej umowy z NFZ.

Proces obejmuje przede wszystkim:

1. Uzupełnienie danych apteki w systemie NFZ
– Portal Świadczeniodawcy lub SZOI.

2. Złożenie elektronicznego wniosku o zawarcie umowy
– do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ.

3. Po zawarciu umowy – konfigurację dostępów do systemów
– m.in. gabinet.gov.pl oraz eWUŚ.

Gotowi? Czas zacząć szczepić!

Uruchomienie Aptecznego Punktu Szczepień nie musi być skomplikowane. Najważniejsze jest dobre przygotowanie procesu krok po kroku – od uprawnień farmaceuty, przez przestrzeń i wyposażenie, aż po formalności związane z odpadami i NFZ.

Dobrze zorganizowany APS to nie tylko możliwość wykonywania kolejnego świadczenia. To także większa dostępność profilaktyki dla pacjentów i szansa na rozwijanie roli apteki jako miejsca, w którym pacjent może otrzymać realne wsparcie w dbaniu o zdrowie.

Wykaz i odnośniki do aktów prawnych 

1. Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustawa - https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2025/129

2. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 6 marca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i pomocniczej apteki

3. USTAWA z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

4. Dz. U. 2013 poz. 21 USTAWA z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

5. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi

6. USTAWA z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

7. OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 22 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania

8. USTAWA z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

9. Ustawie o Zawodzie farmaceuty,

10. Rozporządzenie 2016/679 (RODO) i akty towarzyszące - https://uodo.gov.pl/404

11. OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 20 sierpnia 2025 r. w sprawie wykazu szczepień ochronnych przeprowadzanych w aptece, które mogą być w całości lub w części finansowane ze środków publicznych

12. ZARZĄDZENIE NR 74/2025/DGL PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 22 sierpnia 2025 r. zmieniające zarządzenie w sprawie warunków zawierania i realizacji umów na realizację zalecanych szczepień ochronnych w aptece